Showing posts with label Sumroi. Show all posts
Showing posts with label Sumroi. Show all posts

New Zealand Hkrunlam

New Zealand Hkrunlam
(Daw - II)
Ka ai : Hubren

Auckland City hte Mt.Eden Wan Bum Dingsa

Ndai lang Ningnaw shi laika hta gaw hkrun lam mahkrum madup hta mabyin masa lam ni hpe grau madung dat nna jahta dan na yaw.

Hpang jahpawt manap lu sha sha sa wa yang gaw, anhte hkrai nrai a hka! Anhte hta bat mi jan jau nna, Papua New Guinea ngu ai mungdan kaw na du wa ai Myen mung masha 3, Nepal mungdan kaw na du wa ai Bhutan masha 30 jan, Ericthia masha 4 hte Burundi Masha ni shawng du taw nga ma ai. Dai shani kaw nna gaw hpang e du wa ai masha shagu hpe English Testing galaw nna Class garan ya let, jawng lung hpang wa saga ai. Jawng lung nga ai ten hta Asuya, Rung, Nta, Driver licience, Hkamja lam hte kaga ra ai lam ni yawng hpe shata mi laman yawng lajang ya ngut sai hpang gaw, kadai mung kadai tinang ang ai Muk Lum (myo) de rawt mat wa saga ai.

Nkau mi gaw, New Zealand mungdan a Muk Lum rai nga ai Wellington hte kaga muk lum ni rai nga ai Hamilton, Palmerston North hte New Zealand mungdan a dingdung zinlawng kaw na Nelson ngu ai muk lum ni de rawt mat wa sai hku re. Laika ka ai wa hte nta masha ni hpe gaw, Auckland City ngu ai New Zealand mungdan hta masha law dik ai muk lum kaw shara jahkrat ya ma ai. Mangere camp ngu ai shara kaw shata mi jan nga ai ten hta ra ai lam ni yawng lajang ya ngut nna tinang ang ai muk lum de du mat ai hpang gaw, matut nna ra wa ai lam ni yawng hkra hpe Social Worker hte Volunteer ni lajang mat wa ya ai hku re.

Ndai kaw Social Worker ngu ai hte Volunteer ngu ai ni a lam loi mi bai jahta dan yu ga. Social Worker ngu ai ni gaw anhte nga na nta (Housing New Zealand) Asuya nta, Wan (Electricity), hte anhte hpe bat shagu na karum gumhpraw jaw ya ai (Work And Income) ngu ai ni hte seng ai lam ni yawng lajang ya let, ga sadi laika (Agreenment) ni woi galaw ya ai wa rai nga ai. Volunteer ngu ai ni rai jang gaw, nta kata kaw ra ai arung arai ni, rung sa ra ai zawn re (appointment), Family Doctor (GP) ap ya ai lam, Jawng Ap ya ai zawn re ni hte kaga ra kaji lam ni yawng hpe lajang karum ya ai ni rai nga ai. Ndai ni gaw du wa ai masha nnan ni hpe nlaw htum shata Kru du hkra yu gawn lajang karum ya ai ni rai nga ai. Grai tsawra myit chye madun ai ni she rai nga ma ai. (yawng gaw nre)

Lama mi naw jahta dan mayu ai hku re, ganoi she malap kau! New Zealand mungdan du ai hte anhte yawng hkra hpe gaw ndai mungdan masha ni hte maren mara ahkaw ahkang lu ai sha n-ga prat tup nga na ahkang (perminant resident) mung jaw sai hku re. Dai kaw na manga ning na ai hpang gaw mungdan masha (Citizen) hku nna bai shawk (apply) la ai hku rai nga ai. Ndai mungdan kaw shangai ai masha ni yawng hkra hpe gaw New Zealander ngu n shamying ai sha Kiwi ngu nna shamying hkat ai hpe mung mu lu nga ai. Hpa majaw nga yang ndai mungdan kaw nga ai Kiwi ngu ai U gaw kaga mungdan hkan n nga ai sha n-ga, ndai mungdan kaw nan mung grai taw mat wa sai u hpan hpe mahta nna shamying ai lam re hpe mung chye lu nga ai.
Anhte hpe jaw da ai nta kaw du ai hpang makau grup yin hkan gawan hkawm chyai yu yang mau na zawn re lam ni gaw, sinpraw mungdan hkan na zawn Wut dek Wahpang nta ni grai law hkra nnga ai lam rai nga ai. Law malawng gaw ding hkrai nta (vkH;csif;tdrf) kaji ni she law nga ai. Nnan mu ai ten hta gaw nkrem na zawn re nta ni she rai nga ai. Raitim mung kata lam hta gaw madang grai tsaw ai hku (quality) hpe madung dat nna galaw da ai nta ni she rai nga ai. Myen mungdan na Pyin Oo Lwin muk lum hpe she gan shingran kau ai hku re.

Gat Seng kaba (Shopping Mall) ni mung n mu ai, Jak rung ni grai law ai mungdan she rai nga ai ngu shan hpraw manang la wa hpe jahta dat yu yang she, jak rung gaw n law ai, gat seng kaba ni gaw grai nga ai nga bai tsun wa ai majaw kalang bai mau mat nna, gat seng kaba ni gaw kanang rai ta ngu bai san yu yang she mi ngai jak rung ni re ngu tak ai ni hpe she lata yung madi madun dat yang gaw shala ai she bai shadu kau sai. Manang la wa tsun dan ai she teng nga ai, shinggan hku na yu dat yang gaw, Jak rung zawn she rai tim kata kaw gaw grai kaba ai gat seng kaba ni she rai nga ai. Hpa majaw ndai mungdan kaw gat seng ni hpe dai hku galaw ai rai ta? ngu san yu yang Shan hpraw manang la wa tsun dan ai gaw, du hkra ladaw katsi ai majaw re nga tsun dan nna she nau wa n mau mat ai hku rai nga ai.

Makau grup yin de mada yu dat yang mung shara shagu tsit lali tsawm taw nga ai hpe sha mu lu nga ai. Du hkra ladaw shagu hta tsit tsawm ai mungdan mung rai nga ai hta sha n-ga shingra maka (natural) hpe grai manu shadan makawp maga ai hpe mu lu ai majaw, anhte a tsit lali tsawm htap, nhprang sut rai hpring ai Jinghpaw Wunpawng Mungdan hpe she shingran pra pra mu kau sai hku re.

Anhte Jinghpaw Wunpawng mungdan kaw lai wa sai 20 ning jan hta grai law ai hte ngoi pyaw ai U numji numjoi ni wa ndai mungdan de she htawt sit mat ma sam ai ngu she myit kau sai. U numji numjoi hkum sumhpa law la ai hte makau gup yin tsit lali tsawm htap la ai sha n-ga dai ni hpe makawp maga da ai hkrak re ai tara upadi (Law) mung tawn da nga ma ai.

Mau na zawn re masha ni hpe mung mu lu nna mau dik kau sai. Sinpraw mungdan na masha ni hte grai shai ai lam langai mi mung naw nga ai. Dai gaw myen mung dan kaw grai tsun chye ai ga malai (0rSvSw,f) ngu ai ga malai wa ndai mungdan kaw na Maori ngu ai jau man masha ni a matu she rai nga ai. Hpum yang she tsawm ai nga majaw tsa lam sha dang 90% ram gaw grai tsawm ai hku Hpum kaba ai hte gawng shing yan galu kaba re ni she rai nga ma ai (European masha ni n-lawm ai).

Ndai mungdan gaw masha hpan grai law hkra nga ai mungdan rai nga ai hte maren European 76.8%; Maori 14.9%; Asian 9.7%; other Polynesian Pacific peoples 7.2%; Middle Eastern, Latin American, and African 0.9%. re. Makam masham (Religion) lam hta gaw , Christian 55.6%, no religion 34.7%, Hindu 1.5%, Buddhist 1.3%, Islam/Muslim 0.8%, Jewish 0.2%, Spiritualism/New Age 0.5%, others 0.6% rai ma ai.

Shaga ai ga ni gaw (Languages): English, Maori, New Zealand Sign Language ni rai nga ai. Ndai zawn re ai mungdan kaw anhte Jinghpaw Wunpawng myu sha ni yawng marai latsa jan mung Wellington hte Auckland ngu ai Muk Lum kaba lahkawng kaw nga lawm nga ai hku re.

Hpaji lam hta gaw grai n-gun dat (priority) jaw ai lam hpe mung mu kajawng la ai hku re. Anhte a (a&Tjrefrm) ngu ai mungdan hte gaw lamu hte ga shai ai zawn she shai taw nga ai hpe mu kajawng la ai hku rai nga ai. Hpa majaw nga yang jawng kaji kaw na tsang 13 du hkra hpa manu jahpu n jaw ra ai sha hpaji sharin ya nga ma ai. Dai kaw na dakasu matut lung la mayu ai ni gaw Asuya kaw na (Student loan) ngu ai hkoi la nna mai lung la nga ai hku re. Dai tinang hkoi la ai Gumhpraw hpe gaw jawng ngut na bungli galaw hpang ai shani kaw na gaw gau ngwi bai waq mat wa ra ai hku rai nga ai. (International Students ni gaw mungdan masha ni hte n bung nga ai) Hpaji lam hpe madang grai shatsaw da ai hpe mung mu lu nga ai.

Dai hta grau mau na zawn re lam gaw, asak kaba sai ni hte English ga shaga lu na matu sha sharin la mayu ai ni a matu mung Pang mali (level 1,2,3,4) garan nna sharin ya nga ma ai. Pang mali ngut ai hpang gaw bungli mai tam galaw mat wa sai sha n-ga Asuya kaw na masat masa lek mat (Certificate) mung jaw ya nga ma ai. Jawng sa jawng wa lam shabrai mung yawng hkra jaw ya ai mung mau n ma she rai nga ai. (Hpaji mung sharin ya, lam shabrai mung jaw ya) she rai nga ma ai. Hpaji hpe madung dat nna sharin la mayu ai ni a matu gaw grai kaja ai mungdan she rai nga ai ngu, myen mungdan kaw na hpaji hpe grai hpang gara let, sharin la mayu nga ai Jinghpaw Wunpawng ramma ni hpe she gan shingran let, myit dum kau dat sai.

Shinggyim nga pra masa hte mung masa lam ni mung grai myit lawm na zawn re sha n-ga anhte Jinghpaw Wunpawng amyu sha ni a gam maka hte sat lawat ni hpe mung grai shingran shangun, kasi la na zawn re lam ni hpe …………….


Hpang na lang hta bai matut hti ga………………

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္အား ၿပဳစုေစာင့္ေရွာက္ၿခင္း

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္အား ၿပဳစုေစာင့္ေရွာက္ၿခင္း

ႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံ၊ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳး၏ ဖြံ ့ၿဖိဳးတိုးတက္မႈတြင္ မိခင္မ်ားသည္ အဓိကအခန္းက႑မွ ပါ၀င္ေလသည္။ ႏိုင္ငံနွင့္ လူမ်ိဳးအတြက္ အားထားရေသာ ပညာတတ္မ်ား၊ ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းမ်ား ေပၚထြန္းလာေရးသည္လည္း မိခင္မ်ားတြင္ အဓိကမီွတည္ေနသည္။ မိခင္မ်ား၏ ခ်စ္ၿခင္း၊ စြန္ ့လႊတ္အနစ္နာခံမႈ၊ စြမ္းအားသတၱိမ်ားေၾကာင့္ ႏိုင္ငံႏွင့္လူမ်ိဳးအတြက္ အဖိုးမျဖတ္ႏိုင္ေသာ သားေကာင္းရတနာမ်ား ေပၚထြက္လာရသည္။ ထို ့ေၾကာင့္ မိခင္မ်ား ပညာဗဟုသုတ ျပည့္ဝေရး၊ က်န္းမာေရးအတြက္ အားလံုး၀ိုင္း၀န္းကူညီေပးရန္ အထူးပင္ လိုအပ္လွသည္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္တစ္ဦးအား ၿပဳစုေစာင့္ေရွာက္ၿခင္းသည္ ေဆးပညာရွင္မ်ားနွင့္ တိုက္ရိုက္ပတ္သတ္ ေနေသာ္လည္း ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္ကိုယ္တိုင္နွင့္ ယင္း၏မိသားစုမ်ား အေနၿဖင့္လည္း ဗဟုသုတအၿဖစ္ သိထားပါက မ်ားစြာအက်ဳိးရိွမည္ ၿဖစ္သည္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေစာင့္ေရွာက္မႈဆိုသည္မွာ ကေလးေမြးဖြားလာသည့္အခါ မိခင္နွင့္ကေလးပါ က်န္းက်န္းမာမာ ရိွေစရန္အတြက္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ လသားကတည္းက မိခင္နွင့္ သေႏၶသား အား က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈ ေပးၿခင္း ၿဖစ္သည္။အဓိက ရည္ရြယ္ခ်က္မ်ားမွာ-

(၁) မိခင္ေလာင္း၏ၿဖစ္နိုင္ေၿခရိွသည့္ ေရာဂါအေၿခေနမ်ားကို စစ္ေဆးေပးၿခင္းနွင့္ ကုသေပးၿခင္း

(၂) သေႏၶသား၏ၿဖစ္နိုင္ေၿခရိွသည့္ေရာဂါအေၿခအေနလကၡဏာမ်ားကို စစ္ေဆးေပးၿခင္းနွင့္ကုသမႈေပးၿခင္း

(၃) ေမြးဖြားလာမည့္ သေႏၶသား၏ေမြးရာပါ ခၽြတ္ယြင္းခ်က္ရိွမရိွကို ေစာစီးစြာစစ္ေဆးေပးၿခင္း

(၄) ေမြးဖြားလာမည့္ ရင္ေသြးငယ္အား ထိန္သိမ္းေစာင့္ေရွာက္ပံုကို ပညာေပးေဆြးေႏြးၿခင္း စသည္တို႔ ျဖစ္သည္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနၿပီဟုသိရိွပါက ေမြးဖြားေပးမည့္ ဆရာဝန္(သို့မဟုတ္)မိခင္ႏွင့္ကေလးဌာနမွ ခ်ိန္းဆိုသည့္ ရက္ခ်ိန္းအတိုင္း တိက်မွန္ကန္စြာ သြားေရာက္ၿပသရန္မွာ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္ေလာင္းမ်ား၏ အေရးႀကီးတာဝန္ပင္ ၿဖစ္သည္။ယခုလက္ရိွေဆာင္ရြက္ေနေသာ ခ်ိန္းဆိုမႈမ်ားမွာ ေအာက္ပါအတိုင္းၿဖစ္သည္။

(၁) ကိုယ္ဝန္စေဆာင္ခ်ိန္မွ ခုနစ္လ(၂၈ ပတ္)အထိ တစ္လ တစ္ႀကိမ္။

(၂) ကိုယ္ဝန္ခုနစ္လမွ ကိုးလ(၃၆ ပတ္)အထိ ၂ ပတ္ တစ္ႀကိမ္။

(၃) ကိုယ္ဝန္ကိုးလမွ ေမြးဖြားသည့္ အခ်ိန္အထိ တစ္ပတ္ တစ္ႀကိမ္။

( ယခု မေလးရွားရိွ မိခင္ႏွင့္ကေလးဌာနမ်ားသည္ ကိုယ္၀န္ေလးလမွ စတင္ကာ လက္ခံၾကည့္ရႈေပးေနျပီ ျဖစ္သည္)

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္၏ ေရာဂါရာဇဝင္ေမးၿမန္းၿခင္း(Personal History) နွင့္ စမ္းသပ္စစ္ေဆးၿခင္း (Examination) မ်ားကို ဆရာဝန္ (သို႔) က်န္းမာေရးဝန္ထမ္းမ်ားက ျပဳလုပ္ပါလိမ့္မည္။

(၁) ရာဇဝင္မွတ္တမ္းၿပည့္စံုၿခင္းသည္ အလိုအပ္ဆံုး အရာတစ္ခုၿဖစ္သည္။

(၂) မိမိ၏ ေနာက္ဆံုးရာသီလာေသာလ၏ ပထမဆံုးေသာရက္(Last Menstrual Period)ကို မွတ္သားထားရန္ အေရးၾကီးသည္။

(၃) ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္၏ ရာဇဝင္ကို ရယူရာတြင္ လက္ရိွကိုယ္ဝန္ေဆာင္ၿခင္းနွင့္ ပတ္သတ္ေသာ အခ်က္အလက္မ်ား သာမက ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ့ဲၿခင္းနွင့္ ၿဖစ္ေပၚဖူးခဲ့ေသာ ေရာဂါအရႈပ္အေထြးမ်ားကိုပါ မွတ္တမ္းၿပဳစုရသည္။

(၄) ယခင္က ခြဲေမြးခဲ့ၿခင္း၊ ခြဲစိတ္ခဲ့ၿခင္း၊ ေရာဂါၿဖစ္ခဲ့ဖူးၿခင္းနွင့္ ဆိုင္ေသာေရာဂါမ်ားကိုလည္း ေျပာျပထားရန္ လိုအပ္သည္။

(၅) မိသားစုရာဇဝင္၊ လူမႈေရးဆိုင္ရာ ရာဇဝင္ မွအစ ၿပည့္ၿပည့္စံုစံု မွတ္တမ္းၿပဳစုရသည္။

(၆) ကိုယ္ဝန္ေဆာင္အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးအား ေခါင္းမွေၿခဖ်ားတိုင္ေအာင္ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ားက စမ္းသပ္ စစ္ေဆးမႈၿပဳလုပ္သည္။

(၇) သေႏၶသားနွင့္ပတ္သက္၍ ဖြံၿဖိဳးႀကီးထြားမႈနွင့္ က်န္မာေရးအေၿခအေနကိုလည္း ႀကည့္ရႈစစ္ေဆးသည္။

ထုိ႔ျပင္ေအာက္ပါ စမ္းသပ္ စစ္ေဆးၿခင္းမ်ားကိုလည္း ျပဳလုပ္ရသည္။

(၁)ကိုယ္အေလးခ်ိန္၊ ေသြးေပါင္ခ်ိန္ျခင္း

(၂)ေသြးစစ္ေဆးၿခင္း

ေသြး၌ ေဟမိုဂလိုဘင္ ပါဝင္မႈပမာဏ။

ေသြးနီဥမ်ား၏ ပါဝင္မႈ ရာခိုင္ႏူန္း။

ေရာဂါပိုး ရိွမရိွ စစ္ေဆးၿခင္း။ (ကာလသားေရာဂါ၊ HIV၊ အသည္းေရာင္အသားဝါ)

မိခင္၏ ေသြးအုပ္စု၊ (ABO၊ Rh ေသြးအုပ္စု။)

(၃)ဆီးစစ္ေဆးၿခင္း

ဆီး၌ အသားဓာတ္နွင့္အခ်ိဳဓာတ္ပါဝင္မႈရိွမရိွစစ္ေဆးေပးၿခင္း။

(၄)ေမးခိုင္ကာကြယ္ေဆးထိုးျခင္း

ကိုယ္၀န္သက္တမ္းတေလွ်ာက္ ႏွစ္ၾကိမ္ထိုးေပးေလ့ရိွသည္။


ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္တြင္ ေအာက္ပါ ေဝဒနာလကၡဏာမ်ားကိုလည္း ခံစားရတတ္သည္။

(၁) အစားအေသာက္ပ်က္ၿခင္း၊ ပ်ဳိ႕ၿခင္း

(၂) အန္ၿခင္း

(၃) ခါးနာ၊ ခါးကိုက္ၿခင္း

(၄) ေသြးေႀကာထံုးၿခင္း

(၅) ရင္ပူၿခင္း

(၆) ေတြ႔ရာၿမင္ရာေကာက္စားခ်င္ၿခင္း

(၇) ႏြမ္းနယ္ၿခင္း

(၈) မိန္းမကိုယ္မွ အၿဖဴဆင္းၿခင္း

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္အတြက္ အစာအာဟာရႏွင့္ ေနမႈထိုင္မႈပံုစံသည္ အလြန္အေရးၾကီးပါသည္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္အတြက္ အထူးစားသံုးရန္ အာဟာရ ဟူ၍ သီးသန္ ့မရိွပါ။ၿပည့္စံုလံုေလာက္ေသာ အစာအာဟာရမ်ားကို စားသံုးရန္လိုအပ္သည္။ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ မိခင္အတြက္ အာဟာရသည္ မိခင္အတြက္သာမက သေႏၶသားအတြက္ပါ ၿပည့္စံုလံုေလာက္ရပါမည္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ အမ်ဳိးသမီးမ်ား အစာေရွာင္ရန္ မလိုအပ္ပါ။ေရွးရိုးအယူအဆ၏လႊမ္းမိုးမႈေႀကာင့္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္စဥ္ ဟိုအစာမစားရ၊ ဒီအစာနွင့္မတည့္ စသည္ၿဖင့္ တားၿမစ္ခ်က္မ်ားစြာ ရိွေနတတ္သည္။ ထို ့ေႀကာင့္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္မိခင္မ်ားသည္ အစားေရွာင္ႀကသၿဖင့္ အာဟာရခ်ဳိ႕တဲ့မႈမ်ား ေတြ႔ႀကံဳႀကရသည္။


ကိုယ္ဝန္ေဆာင္သည္ ပထမလမွသံုးလအတြင္း ကိုယ္အေလးခ်ိန္ (၂) ေပါင္၊ သံုးလမွေျခာက္လအတြင္း (၁၁) ေပါင္နွင့္ ေျခာက္လမွကိုးလအတြင္း (၁၁) ေပါင္တိုးလာပါက အာဟာရေကာင္းမြန္မႈကို တစိတ္တေဒသ ေဖာ္ညႊန္းရာ ေရာက္ပါသည္။

တကိုယ္ေရသန္ ့ရွင္းျခင္း၊ အိပ္ေရးဝဝ အိပ္ျခင္း၊ ေဆးလိပ္အရက္ႏွင့္ ေဆး၀ါးမ်ားေရွာင္ျခင္းတို ့ ျပဳလုပ္ရမည္။ျပင္းျပင္းထန္ထန္ မဟုတ္ေသာ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ(လမ္းေလွ်ာက္ျခင္း၊ ေရကူးျခင္း)တို ့ ျပဳလုပ္ႏိုင္သည္။ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္တြင္ မိသားစုႏွင့္ခင္ပြန္းသည္တို ့၏ အားေပးႏွစ္သိမ့္မႈ အလြန္လိုအပ္သည္။

ကိုယ္ဝန္ေဆာင္အမ်ိဳးသမီးတစ္ဦး၏ ေအာက္ေဖာ္ၿပပါ လကၡဏာတစ္မ်ဳိးမ်ဳိး သို႔မဟုတ္ တမ်ဳိးထက္ပို ၍ ေတြ႔ရလွ်င္ အႏၲရာယ္ရိွသည့္ နိမိတ္ၿဖစ္ေႀကာင္း သိထားရမည္။ ‘ခ်က္ခ်င္း’ေဆးရံုသို႔ သြားေရာက္ရန္ၿဖစ္ၿပီးကၽြမ္းက်င္သူမ်ား၏ ေစာင့္ေရွာက္ကုသမႈကို မလြဲမေသြ ရယူရမည္ ၿဖစ္သည္။

(၁) အမ်ဳိးသမီး၏ အဂၤါမွေသြးဆင္းၿခင္း

(၂) အမ်ဳိးသမီး၏ အဂၤါမွ အရည္မ်ားဆင္းၿခင္း

(၃) မ်က္နွာနွင့္လက္ေခ်ာင္း၊ေျခေခ်ာင္းမ်ား ေဖာေရာင္ၿခင္း

(၄) ၿပင္းထန္၍ အခ်ိန္ႀကာၿမင့္စြာ ေခါင္းကိုက္ၿခင္း

(၅) အၿမင္ မႀကည္လင္ၿခင္း

(၆) ဗိုက္နာၿခင္း

(၇) တုန္ခ်မ္း၍အဖ်ားတက္ၿခင္း

(၈) ဆီးသြားရာ၌ နာက်င္ၿခင္း

(၉) ကေလးမလႈပ္ေတာ့ျခင္း

(၁၀) တက္ျခင္း

အခ်ဳပ္အေနျဖင့္ မိခင္ေရာ ကေလးပါ က်န္းမာၿပီး ေကာင္းမြန္စြာ ေမြးဖြားႏိုင္ရန္ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ခ်ိန္ အတြင္း မိခင္အား ဂရုတစိုက္ ၿပဳစုေစာင့္ေရွာက္ရမည္ ျဖစ္သည္။ မိခင္မ်ား ကိုယ္စိတ္ႏွလံုးက်န္းမာၿပီး ပညာဥာဏ္ျပည့္ဝေသာ၊ မိမိလူမ်ိဳးအတြက္ အားထားရေသာ သားသမီး ရတနာမ်ား ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ ႏိုင္ၾကပါေစ။

ဆုမြန္ေကာင္းေတာင္းလ်က္

Dr.Naw Latt

MARIT MAROI DUM NGA NA SAI CAMERON HKRISMAT HKRUNLAM

Cameron Bum tsaw ntsa na hkrismat manau

Ka ai; Naura Shadang

Du hkra ladaw kashung katsi ai Cameron bum tsaw n tsa de December 24 ya kaw na 26 ya du hkra masum ya sa galaw na 2010, MKBC hkrismat poi lamang sa lawm na matu Kuala Lumpur, Pudu Nawku jawng hta jahpawt nhtoi san n san re ai aten kaw na sa du shinggyin nga ai nawku hpung masha ni gaw marai 400 daram rai nga ai.


Manap jau jau hkying 06:00am kaw masha zup ten ngu tsun da ai majaw, mawdaw rawt ten hpang hkrat na tsang ai hpung masha ni law law wa taxi manu htam lahkawng jaw nna sa du nga ma ai re. “Merry Christmas!”, nga ai shakram ga hte n hkrum ai na sai manang langai hte langai kabu gara shachyen shaga hkat ai n-sen gaw garu hte chyi she rai nga ai.

Yawng a myi man nsam gaw mani sum sai rai kabu pyaw ai nsam hte hkrismat hkrun lam a matu myit rawt ai nsam ni dan dawng nga lu ai. Mahkawn shabrang ni hpe gaw Kachin Refugee ni re ngu yang pyi yu shut na zawn rai hkra aging lan ( vef;) taw nga ai. Poi zau zau ai nu num ni mung ma ba let kaming kamawng re ai masha uhpung a lapran matep nang ai hpe mu lu nga ai.

Ngai mung n hkrum ai laning mi daram na mat sai shawng de ‘construction’ kaw bungli rau galaw wa ai manang wa Hkau Brang Gam hte bai hkrum nna grai kabu ai hte “Aga! hkau nang mung sa ai i?” ngu shaga hpang dat yang shi bai tsun ai gaw; “Ya, ngai na bungli gaw lu sha seng kaw re. Lani mi hkying hkum 11:30, shata mi hkringsa nhtoi (2) ya re. Hkrismat hkrun lam gaw (3 ya) nga re majaw Lauban hpe hkang hpyi yu ai. N lu ai majaw bungli jang pru kau sai. Hkrismat na wa jang she kaga lusha seng hkan bai hkan tam la na.” nga nna tsun dan wa ai.

Shaloi gaw hkrismat poi hta manau mung dum na re nga majaw n lu lu hkra sa na ngu ai myit hte hkum n pyaw taw ai nye a tsawra nja hpe pyi ngam kau da nna poi zau zau ai ngai mung nau wa ladu gaw n lai nga ai ngu myit awai la lu ni ai.

Manap 10:00am daram hta gaw anhte ni a Bus mawdaw langai hpang langai KL kaw rawt hpang wa saga ai. Mawdaw kata na lam dingyang mu lu ai wahpang nta kaba ni, htap hte htap galaw da ai lam mahkrai ni, pri nem ai kattaya lam nmaw ni hpe yu nna grai naw gritnem hpanghkrat nga ai nye a buga hpe dum shingran wa nngai. Anhte mungdan a hpang (9) ning hpang hkrat nna she shanglawt lu ai Malaysia mungdan wa dai ni gaw anhte hta grau rawt jat nna anhte mahtang tsinyam masha hku nna bai sa du shingbyi nga ra ai hpe dum shai shagu kadai hpe she mara n chye shagun, kraw kata masin nsi maroi nni ai zawn she hkam sha wa nngai.

Kuala Lumpur Mare Kaba a shinggan de du mat wa ai kaw nna gaw ma-un sau hpun ni hpe lam a pai hkra mada n-htum hkra mu lu yang, ja lungseng sha htu alai sha nna hkai sun bungli hpe matsan bungli zawn nawn chye ai anhte myu ni a myit jasat hpe dum shai lu nngai.

Malaysia du ai kaw na lu sha seng e shat ban kashin, saboi katsut nna shata nhtoi shalai wa ai masum ning rai sai. Cameron Highland ngu ai hpe jahkring hkring na ga tim kalang mi mung n du yu ai. Grau nna Malay 'Ga' hta n nga ai “Cameron” ngu ai mying hpe hpa majaw shamying lang ma ai kun? ngu nna mung grai chye mayu ai majaw sawk yu yang, “Cameron Highland ngu ai mying gaw 1885 ning hta ndai ginra hpe lamu ga sumla ka lajang na matu Britisha Colony Asuya kawn lit shatsam da hkrum ai “William Cameron” a mying hpe la nna shamying ai re hpe chye lu ai re.

Cameron Highland gaw, dingdung de Kelantan mungdaw, sinna de Perak mungdaw ni hte jarit mayan din nhtawm, Pahang mungdaw a Sinna-Dingdung jut maga e nga ai ginwang rai nga ai. Ndai ginwang gaw, Ringlet, Tanah Rata hte Ulu Telom ngu ai ginwang daw masum hpe kahkyin tawn ai re. Pahang mungdaw a kaji htum ginwang rai nna, square kilometres 712 dam pa nga ai. Anhte Wunpawng sha ni law malawng nga ai Kuala Lumpur Mare kaba kaw na gaw Kilometres 200 daram tsan nga ai.

Panglai shadang kaw na Pe-5062 (1543 m) tsaw ai shara rai nna, shani aten gaw kahtet shadang 20'C rai nna shana aten e gaw kahtet masat 10'C n-pu de pyi du chye nga ai.

Kashung katsi ai hte ga sau kaja ai lamu ga re majaw ndai ginwang na masha ni gaw hkai lu hkai sha hpe madung dat ma ai. Namlaw namlap hte namsi namsaw sun ni hpe mung shara magup mu lu nga ai. Ndai ginwang gaw Malaysia mungdan hta nampan hte hpalap kunrai hpe law dik shapraw lu ai ginwang hku nna mung mying kajai gumhkawng ai re. Ndai shara na nampan sun ni daram tsawm ai shara hpe Malaysia mungdan gara shara kaw mung mu lu na n re nga nna mung buga masha ni tsun arawng la chye ma ai.

Ndai Bum tsaw dabang sara (hill resort) hpe gaw 1920 ning jan hta British ni shawng de hpang wa ma ai re. Malaysia mungdan a laklai ai hte mying gumhkawng dik sara langai rai nna bum shagawng ntsa de tawn ai sa ra (hill resort) ni hta kaba dik rai nga ai. Colony prat na English mare kahtawng, dum nta hkrang hpe dai ni du hkra gawn hkang tawn ai majaw myi chyaw mu la saga ai.

Anhte sa zuphpawng ai shara gaw Methodist Miwa nawku hpung ni a 100 ning hpring masat ginra “Chefoo Centre” ngu ai ginra rai nga ai. Ndai ginra gaw acre 6 kaba nna bum maling ni hte shinggrup tawn ai katsi pyaw simsa ai shara rai nga ai. Brinchang mare a shinggan e sha rai nna Tanah Rata Mare kaw na kilometer 5 daram tsan nga ai.

Shana de hkying 4:00pm daram hta ngai jawn nang ai Bus mawdaw anhte hkring na Chefoo Ginra de du shang wa ai shaloi gaw manang ni jau jau sa hkyen lajang da ai Manau Shadung gaw anhte hpe hkap tau la ai zawn ah shingkang rai tsawm la ai hpe mu lu nga ai.

Mahkyen lamang hta gaw du ai December 24 ya shana de 3:00pm-6:00 lapran manau nau baw hpang na matu tau hkyen lajang tawn tim lamu marang a majaw nau baw mahkyen hpe hpang shani de sit kau ra saga ai. Dai shana na lamang hta du sa ai ramma ni shada da grau hkau chyam wa hkra “Social Game” ginsup lamang hpe KRC ningbaw Sara Labang Naw Seng woi awn ai hte yawng kabu gara shanglawm ginsup saga ai. Ginsup lamang ngut ai hpang Hkrismat yungwi pinra lamang galaw nna, yuptung ten hta gaw hkrismat hkaptau nawku hpawng hpe yawng kabu gara nawku dawjau shanglawm ai hte, anhte a MKBC Hpungup sara Rev. Dingshu La Hkawng a hkrismat mungga hpe mung madat hkam la lu saga ai.

December 25 ya jahpawt manap 7:00am hta gaw anhte ni yawng la dingda nga ai Hkrismat manau nau baw hpang na re majaw manap nhtoi san nsan re ai aten kaw na rawt nna kashung katsi ai du hkra ladaw hpe ninghkap let hka rawt shin ai ni gaw hka shin gawk ni she chyat kabrat nga ai.

Ngai mung manau nau na matu naura pa de pru wa ai shaloi gaw Wunpawng shayi ni tsawm htap ai Hkahku hking, Manmaw hking, Maru, Lashi, Zaiwa, Lisu, Rawang hking ni bu hpun nna sumla dep ai ni gaw dep, le de aw de kahkrang hkawm ai ni gaw hkawm rai nga ai hpe mu ai shaloi nye a myi hta yu n hkru hkraw ni ai. Lagaw lahkam htawt ai hte rau ngoi pru ai amyu shadang ni a jinghpaw nhpye na soi hte amyu shayi ni a palawng sinda na soi nsen ni gaw nye a na hta na ra sharawng dik la nngai. Mu lu ai makau grupyin hte na lu nga sai manau dumba nsen ni gaw ngai hpe Myitkyina Shatapru manau pa na manoi poi kaba ni hpe bai dum shingran shangun nga ai.

Ndai zawn maigan mungdan hta du nga ai raitim, hkrit tsang n ra ai sha wang lu wang la manau nau lu na re shaloi gaw, tinang a mungdaw, tinang a dailup daihpang ga e nga nna wanglu wanglang manau nau na ahkang pyi n lu ai anhte buga na Wunpawng sha ni a gam maka hpe dum dat yang mi pyaw nga ai myit ni pyi hkoi mat ni ai.

Yawng naura pa de hkum hkum ra ra du ai shaloi gaw Anhte a MKBC hpungup Sara Rev. Dingshu La Hkawng kaw nna akyu hpyi apnawng ai hte manau nau hpang wa saga ai. Manau wang hpe kalang lahkawng lang shinggrup ai hpang gaw shawng shani marang htu tawn ai majaw madi manyap rai nga ai tsingdu pa gaw yinam ta na hkauna pa zawn byin mat sai re. Manau pa hkumpup prang gale mat tim manau nau ai ni mung n shayawm ga ai. Amyu shayi ni hkyepdin rau kau hkra katsi ai numri prang hta aw..ra..ra...nau..pa...pa ai hku re. Shaman shakyang da ai lam n nga ai majaw manau nau ai shaloi ka hkrang n ru n ra raitim, Hpan sagya kaw na shaman chyeju la ai lachyum hku nna galaw ai Oh..le..le...Wooo.... nga marawn ai shaloi gaw yawng a mahku nsen ni ra nga ai. Manau dum ai nsen hte aw ra ra ai nsen gaw naura pa hpe shinggrup tawn ai makau grupyin bum marawn yawng de hpungtang she kashaw nga ai.

Manap manau nau ngut ai hpang shani kaang gaw Hkrismat akyu hpyi hpawng kaba hpe galaw saga ai. Ndai hkrismat hpawng hta Jinghpaw mung na du sa ai Myitkyina Ginwang La Komiti hpaawn mung rai nga ai Rev. Maran La Doi a Hkrismat mungga hpe mung madat hkam la lu saga ai. Shana gaw ramma shayi shadang ni a yungwi pinra lamang hte Miss MKBC 2010 shingjawng lamang ni hpe yu n-gun jaw lu saga ai.

Hpang jahtum shani ngu na December 26 ya manap jau jau hta gaw apnawng nawku hpawng galaw la ngut ai hpang hkrismat manau nau gup hpe mung kabu gara jawm nau lu saga ai. Dai hpang chyingdaw hkying 11:00am hta gaw KL de bai rawt wa saga ai. Bai wa ai hkrunlam hta mung Strawberry sun, hpalap sun ni hkan shang chyai yu wam hkawm lu ga ai. Kilometer 50 daram galu ai magyi magaw bum shagawng hpe lai di yu ngut nna pa layang du wa mahka hka rum hkringsa shara hta mung hkringsa yu hkawm lu ga ai re.

Ninghtoi 3 ya, 2 na hkrismat hkrunlam ndai hta yup shara n law ai manghkang, malu masha mayak mahkak hte kashung katsi dik ai manap hta hka katsi hte hka shin ra nna hka shin nga ninglen hka n sa mat ai zawn re yak hkak lam ni mung marit maroi dum shai lu na matu ngam nga sai hku re.

Hkye la Madu Yesu Hkristu shangai wa ai ndai hkrismat poi lamang hta Wenyi nshaw nshat hkrismat mungga ni na la lu ai hta sha n-ga Wunpawng sha ni a myithkrum masat kumla rai nga ai manau hpe mung myit hkrum myitra nau la lu sai re. Dai hta n-ga, nam maling kata pyaw chye ai Wunpawng sha ni a matu tsit tsawm ai bum maling lapran hta 3 ya tup san seng ai nbung katsi marawp let sa du ban sa la lu ai majaw shaning dingsa a pu ba yawng hkoi nna shaning nnan a matu mung n-gun awai la lu saga ai.

Marit maroi dum shingran nga na 2010 Cameron Hkrismat hkrunlam byin tai awng dang hkrang shakut shaja apnawng wa sai Poi shabyin shatai komiti hte Malaysia Jinghpaw Wunpawng Hkalup Hpung MKBC buga hpung hpe na chying wa kabu chyeju dum n ma rai nga sai law....

Man chyang Zi Num shi htawn dan na

Man chyang Zi Num shi htawn dan na

Manchyang Zi Num
22-May-2010


Hpu Ba na wa ai gaw n re yaw...


Man Chyang Zi Num nan mu hkrup, hti hkrup ai hpe shi htaw dan na she re. Na ga ai n rai? Jinghpaw Wunpawng myu sha ni Mahtum Mahta GA de laika sa hpyi la yang, Lam jarik htum mat na Shan Hpyi Laika ju sha kau ai lam le. Shan Hpyi Laika ju sha la ai majaw Jinghpaw Wunpawng myu sha ni IQ/EQ hpring hpring rai mat sam ai da le.

Bawnu grai kaja ma ai majaw laika n lu tim, Jinghpaw Labau hpe pyi by heart tsun lu ai da yaw. Jai Wa Ga, Dum Sa Ga, Kai Ji, Ga shagawp, Ga Malai, Maumwi ni mahkra hpe Dum Lawng hta Dum Hkang hti ai zawn n-gup hte sha tsun wa ma ai re yaw! N mau i?


1895 shaning hta chyawm gaw n mai ju sha ai baw laika hpe Dr. Ola Hanson shapraw dat ya sai oi! Shawng nnan na Jinghpaw laika buk gaw Dr. Ola Hanson ka ai Jinghpaw -English Dictionary re ai yaw. Matsing da ga lu. 1927 ning March shata 27 ya shani Manmaw kaw galaw ai Jinghpaw ni kaw Sasana shang ai (50) ning hpring Ja Jubilee hta gaw Jinghpaw hku gale da ai Chyum laika hpe Dr. Ola Hanson nan ap ya sai re.


Dai hpang kaw na matut manoi pru wa ai Laika Buk, Journal, Magazine ni gaw naw dum ai i? Malap sai n rai? Bai shi htaw dan sai lu oi! Jinghpaw Hkalup Hpung kaw na shapraw ai 'Jinghpaw Shi laika' hpe August 1914 kawn 1942 lapran shata mi kalang lu shapraw sai re. Hpung hte seng ai raitim, Sumrai, Sumroi, Shiga kadun ni hpe shalawm da ai da yaw. Moi kaw na prat dep chyalu... i!

Myen mung shanglawt lu ai hpang, 'Jinghpaw Mung Gintawng' shi laika hpe mung Jinghpaw mungdaw Shi Sumla Dap (Pyan Chyar Ye Hta Na) kaw na bat shagu shapraw yu sai yaw. Taw Lan Ye Kongsi prat hta gaw 'Mali Gindai' gabaw hte 10 ya hta kalang bai shapraw ma ai da. 1947 ning hta mung 'Pawng Yawng Ram Rawt N-sen' nga nna shata shagu shapraw ma ai le.

Mying kaba dik gaw 'Jinghpaw Prat' shi laika rai nga ai. 1958 June shata kawn 1963 February shata du hkra bat mi kalang shapraw ai re. Laika man 12 rawng nna kanan (copy) - 4000 shapraw ma ai. Manu gaw hti mi jaw ra ai da. Du wa Lahpai Zau Bawm lit la shapraw ai hpe myit dum ga i!

Dai ten na Jinghpaw jawngma ni mung n shayawm ma ai. 'Jawngma Journal' ngu ai hpe 1954 January kawn 1955 January du hkra 4 lang shapraw masai re. Dai hpang 1958 ning hta 'Jawngma Ning Li' hte 1960 hta 'Jawngma Shanan' journal ni hpe mung shapraw masai rai.

Manmaw bu ni shan hpyi laika ju sha yang grau sha sam ma ai. Laika grau lu shapru ma ai. 1956 August shata hta 'Shanglawt Nsen' journal, 1957 ning November shata hta mung 'Mung Masha' magazine, 1957 ning 'Ulat Hpunggam' magazine ni hpe ka shalat dat masai re. Jinghpaw Catholic Sasana Hpung ni mung 1957 ning hta 'Jinghpaw Kasa' magazine hpe shapraw sai.


Myitkyina bu na ramma ni mung 'Ramma Ginra' magazine hpe 1963 ning hta shapraw da lu sai. Dai hpang gaw, Yangon Dakkasu Laili laika hte Htunghking Hpung kaw na mung 'Hparat Ninghkawng' magazine hpe 1968 kawn 1988 du hkra shaning shagu shapraw ai hpe yawng dep hti la saga ai. Madalay Dakkasu ni a 'Chyurum Shalat' magazine mung 1969 kawn 1988 du hkra, grai shakut let shaning shagu pru wa sai majaw Jinghpaw Wunpawng myu sha ni myi hpaw na na wa saga ai le....i!


Dai ni na ten hta mung, buga shagu, ginra shagu, laika myu hkum, gabaw law law hte yawng hpe myi hpaw na hpaw n-gup hpaw na matu ladat law law hte shapraw nga masai lu. Kashun kashe mari hti na lit gaw anhte yawng hta nga saga ai yaw....


KRC ni a Ningnaw Journal n hti yang, shawng de lahkam htawt na lanyan taw nga na yaw. Break Dance ka ai zawn shara mi kaw sha ka manawt taw nga na lu! Ningnaw Journal hpe hti let Manau nau ai zawn wuhpung hte rau shawng de htawt sit ka manawt wa ga i!


Man chyang Zi Num pyi Shan Hpyi Laika n lu sha tim, dai ni mu hti, mu hkrup la ai hpe n chye n kaw n hkye n baw rai, ndai lang gaw ndai hte shi htaw dat sai lu yaw....

Shamyet shanat;- Khit amin ne Kachin Yin Kye Mu (Maran Bawk La)